borhani برهانی آفرینش خلق درباره  خداشناسی
فاطمه (س) تجلیگاه انوار آفرینش «جلد هشتم»
دوم. لزوم تسلسل

یكی‌‌‌ از جهات نیازمندی‌‌‌ جامعه دینی‌‌‌ به امام این است كه مردم در شناخت دین و اجرای‌‌‌ آن مصون از خطا نیستند. بنابراین، اگر هر گاه امام نیز مصون از خطا و لغزش نباشد، به امام دیگری‌‌‌ نیاز است. نقل كلام به امام دوم میكنیم، اگر او نیز معصوم نباشد، امام دیگری‌‌‌ لازم است. اگر رشته را ادامه دهیم، در جایی‌‌‌ پایان نمیپذیرد و به تسلسل میانجامد، و روشن است كه تسلسل باطل است.

بنابراین باید در یك زمان، بینهایت امام وجود داشته باشد، كه امتناع آن امری‌‌‌ بدیهی‌‌‌ است. پس نتیجه میگیریم كه باید امام مصون از خطا و لغزش باشد.

دو برهان یاد شده در كتاب «تجرید الاعتقاد»، نوشتة خواجه نصیر الدین طوسی; به این صورت آمده:

امتناع تسلسل در امامت موجب عصمت امام است، و نیز امام حافظ شرع است، پس باید معصوم باشد.

برخی‌‌‌ در نقد دلیل اول گفتهاند: امام به تنهایی‌‌‌ حافظ دین نیست، بلكه او از طریق كتاب و سنت و اجماع علمای‌‌‌ دین و اجتهاد صحیح خود، دین را حفظ میكند، و هر گاه در اجتهاد خود خطا كند، مجتهدان دیگر او را راهنمایی‌‌‌ میكنند، چنان‌كه اگر مرتكب خطایی‌‌‌ شود امر كنندگان به معروف او را باز میدارند.[1]

ولی‌‌‌ نادرستی‌‌‌ این سخن روشن است، زیرا كتاب و سنت به خودی‌‌‌ خود سخن نمیگویند، بلكه باید آنها را تفسیر و معنا كرد، و اجماع افرادی‌‌‌ كه هیچ كدام معصوم نیستند، ‌احتمال خطا و اشتباه را از بین نمیبرد. از این‌رو نمیتوان به حكم دیگر مجتهدان نیز اطمینان داشت، و امر كنندگان به معروف هرگاه معصوم از خطا نباشند، ‌چه بسا در شناخت معروف خطا نمایند.

بنابراین، یگانه راه اطمینان بخش برای‌‌‌ حفظ شریعت، عصمت امام است.

 


[1] . شرح تجرید الاعتقاد، فاضل قوشجی، ص 367.

فهرست مطالب

تمامی حقوق این وب سایت متعلق به حجت الاسلام والمسلمین دکتر سید مجتبی برهانی می باشد.

طراحی و توسعه توسط: