در خصوص سجده بر تربت امام حسین7، باید به نکات زیر توجه داشت:
- 1. در میان فقهای شیعه، فقیهی را نمیتوان یافت که معتقد باشد، سجود بر خاک امام حسین7 واجب است، بلکه بر این باورند هر خاکی که پاک و مباح باشد، سجده بر آن صحیح است. بلکه میگویند سجده بر خاک امام حسین7 مستحب است.[1]
۲. سجود بر تربت حسینی نمونهای است از نمونههای سجده بر خاک و مسلمانان بر صحت سجده بر خاک و زمین اجماع دارند، پس وجهی برای استثنای تربت حسینی از مطلق زمین و خاک باقی نمیماند، تا گفته شود چرا شیعه بر تربت امام حسین7 سجده میکند.
- 3. اهل بیت7 تأکید فراوان داشتند بر سجود بر تربت حسینی و امام سجاد7 اولین امامی بود که بر تربت حسینی سجده کرد. تمام امامان: بر خاک امام حسین7 سجده میکردند و بر استحباب آن تأکید داشتند. چنان که امام صادق7 میفرماید: «سجده بر تربت سید الشهداء حجابهای هفت گانه را بر میدارد».[2]
4. وجوه فراوانی که بر رجحان داشتن سجود بر تربت سید الشهدا دلالت میکند:
الف. آموزههای اعتقادی: عمر بن سعد، صبح روز عاشورا نماز صبح را با لشکریانش به جماعت خواند، اما در ظهر همان روز امام حسین7 را به شهادت رساند. شیعه با سجده بر تربت حسینی در نماز، اعلان میکند که نماز مرده و بی روح؛ مانند نماز عمر بن سعد و حاکمش یزید و … نمیخواند، بلکه نماز شیعه؛ مانند نماز امام حسین7، جدش و پدرش است. این همان چیزی است که مفهوم ولایت اهل بیت7 را نزد شیعیانش محکم و استوار میکند.
و به همین جهت ائمه7 به سجده بر تربت حسینی تأکید کردند؛ یعنی سجود بر تربت حسینی همان تسلیم و خضوع برای خدا است، با پیروی از راه اولیائش.
ب. آموزۀ تاریخی: برخی تلاش کردند تا معالم و آموزههای غدیر که در آن با علی7 به عنوان امام و خلیفه بیعت شد و عاشورا که در زمان بنی امیه اتفاق افتاد را خاموش کنند. تربت حسینی سند زنده تاریخی است بر جنایات حکام بنی امیه در روز عاشورا. زمانی که ظالمان در طول تاریخ تا به امروز، تمام امکانات خویش را تجهیز کردند تا تعالیم و آموزههای غدیر و عاشورا را کم رنگ کنند و از بین ببرند.
اما ائمه و اهل بیت: حادثه عاشورای حسینی را از طریق مرثیه، گریه، زیارت و … در جان و دل مردم و نسلها رسوخ دادند و بین آنان و قیام عاشورا ارتباط برقرار نمودند. از این رهگذر مسئله اهمیت و تأکید بر تربت حسینی آشکار میشود.
ج. آموزههای جهاد و شهادت: تربت حسینی یکی از چیزهایی است که میتواند انگیزۀ انقلاب و جهاد را در اکثریت مردم مسلمان تهییج کند و این همان چیزی است که امت اسلامی به آن نیازمند است. به ویژه در دنیایی که امروز ما در آن زندگی میکنیم و جامعۀ اسلامی مواجه با انواع جنگها است. تعامل و ارتباط با تربت حسینی، ارتباط با یک مقدار خاک جامد و بی روح نیست، بلکه تعامل و ارتباط با نیروی متحرک و مفهوم انقلاب و جهاد و … است.
علاوه بر اینها تربت امام حسین7 دارای آموزههای اخلاقی، سیاسی و عقیدتی ـ دینی مهم و … است که مباحث مبسوط در این باره را باید در کتابهای مربوط به نهضت و قیام حسینی جست و جو نمود.[3]
[1]. امام خمینی، تحریر الوسیلهٔ، ج ۱، باب مایصح السجود علیه.
[2]. وسائل الشیعهٔ، شیخ حر عاملی، ج ۶، ص ۲۳.
[3]. عبدالمنعم حسن، بنور فاطمهٔ اهتدیت، ص ۲۰۳ و ۲۰۴؛ به نقل از الفریفی، التشیع، سید عبدالله، ص ۲۰۶