یعنی کسانی که میگویند: انسان در اعمال خود مجبور است و هیچ اختیاری از خود ندارد. پس نباید او را سرزنش و عقاب کرد. سعادت و شقاوت او زمانی که در رحم مادر بوده رقم خورده است. و افعال انسان نیز تأثیری در تعبیر سرنوشت او ندارد.
فخر رازی میگوید: نظریه جبرگرایان، از قرآن کریم نشأت گرفته است؛ زیرا میفرماید: «روزی که هیچ کس جز با اجازه خدا سخن نگوید، گروهی شقی و گروهی سعیدند و اما آنان که شقاوتمندند در داخل آتش...»[1] از این آیه چنین استفاده میشود انسانها، روز قیامت دو گروهند: سعید و شقی و چون علم خدا خطا بردار نیست، انسانها در این که جزء چه گروهی به شمار میآیند اختیاری از خود ندارند.
[1] . فخر رازی، مفاتیح الغیب، ج 5، ص 63، نشر سال 1308 (ه ق). [ذیل آیه 105و 106 سوره هود]