بدان كه خداوند سبحانه در قرآن كریم صابرین را به اوصاف زیاد توصیف نمود و متجاوز از هفتاد جای قرآن از آنها یاد كرد و اكثر خیرات و در جات را به صبر نسبت داده است و تمام آنها را ثمره صبر قرار داد:
1. وَ جَعَلْنَا مِنْهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنَا لَمـَّا صَبَـرُوا؛[1] و برخی از آنان را امام و پیشوای اینكه كه خلق را به امر ما هدایت كنند قرار دادیم برای آنكه در راه حق صبر كردند.
2. وَ تَمَّتْ کَلِمَةُ رَبِّکَ الْحـُسْنَى عَلَى بَنِي إِسْـرَائِيلَ بِمَا صَبَـرُوا؛[2] و وعده نیك پروردگارت بر بنی اسرائیل، به خاطر صبر و استقامتی كه نشان دادند، تحقق یافت.
3. وَ لَنَجْزِيَنَّ الَّذِينَ صَبَـرُوا أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ مَا کَانُوا يَعْمَلُونَ؛ وكسانی را كه صبر و استقامت پیشه كنند به بهترین اعمالشان پاداش خواهیم داد.[3]
4. أُولٰئِکَ يُؤْتَوْنَ أَجْرَهُمْ مَرَّتَيْنِ بِمَا صَبَرُوا؛ اینان را دو بار پاداش نیكو دهند زیرا كه صبر و استقامت ورزیدند[4]
5. إِنَّمَا يُوَفَّى الصَّابِرُونَ أَجْرَهُمْ بِغَيْـرِ حِسَابٍ؛ خداوند صابران را به حد كامل و بدون حساب پاداش خواهد داد[5] هیچ عبادتی نیست كه اجرش بی حساب و بی اندازه باشد مگر صبر كه اجرش اندازه و حسابی ندارد و چون روزه نصفی از صبر است اجرش با خود خداوند تبارك و تعالی است كما اینكه در خبر آمده است كه خداوند متعال فرمود: الصوم لی و انا الذی اَجزی به؛ روزه از آن من است و جزای آن را خودم میدهم. در صورتی كه فعل اجزی بصورت مجهول قرائت شود ـ كما اینكه بعضی از علماء گفتهاند ـ معنیاش چنین میشود؛ «روزه از آن من است و جزای آن خودم هستم.» پس روزه را كه نصفی از صبر است از سایر عبادات ممتاز كرده و جزای آن را نسبت به خودش داده است. و خداوند متعال به صابران وعده داده است كه من با ایشان هستم و فرمود:
«اصْبِـرُوا إِنَّ اللهَ مَعَ الصَّابِرِينَ؛
صبر كنید كه همانا خداوند با صابران است.»[6]
و خداوند نصرتش را مشروط به صبر كرد و فرمود:
«بَلَى إِنْ تَصْبِـرُوا وَ تَتَّقُوا وَ يَأْتُوکُمْ مِنْ فَوْرِهِمْ هٰذَا يُمْدِدْکُمْ رَبُّکُمْ بِخَمْسَةِ آلاَفٍ مِنَ الْمـَلاَئِکَةِ مُسَوِّمِينَ؛[7]
آری امروز هم اگر استقامت و تقوا پیشه كنید و دشمن به همین زودی به سراغ شما بیاید - خداوند شما را به پنج هزار نفر از فرشتگان كه نشانههای مخصوصی دارند مدد خواهد داد.»
و خداوند متعال چند چیز را برای صابران ذكر فرمود كه برای دیگران ذكر نكرد و بعد از اینكه خداوند به پیامبر6 گفت: به صابران بشارت بده آنهایی كه وقتی مصیبتی به آنها میرسد میگویند: ما از آن خدائیم و به سوی او بازگشت میكنیم. فرمود:
«أُولٰئِکَ عَلَيْهِمْ صَلَوَاتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَ رَحْمَةٌ وَ أُولٰئِکَ هُمُ الْمـُهْتَدُونَ؛[8]
پس خداوند در این آیه صلوات و رحمت و هدایت را برای صابرین جمع كرده است و بررسی تمام آیاتی كه در مقام صبر نازل شده است طولانی میشود و ما به همین چند نمونه اكتفاء مینمائیم.
[1]. سوره سجده، آیه 24.
[2]. سوره اعراف، آیه 17.
[3]. سوره نحل، آیه 96.
[4]. سوره قصص، آیه 54.
[5]. سوره زمر، آیه 10.
[6]. سوره انفال، آیه 49.
[7]. سوره آل عمران، آیه 125.
[8]. سوره بقره، آیه 157.